Image
23.02.2021 - 00:00

ME+TE EĞİTİM YÖNETİMİ MODELİ

EYUDER (Eğitim Yöneticileri ve Uzmanları Derneği), eğitimimiz için çok önemli gördüğü 2012 tarih ve 6287 sayılı 12 Yıllık Zorunlu Eğitim Kanunu ile sistemde yapılması öngörülen düzenlemelerin düzenli olarak hayata geçmesine ve işletilmesine yardımcı olmak

ME+TE STRATEJİSİ ve MODELİ için DUYURU MEKTUBU

 

EYUDER (Eğitim Yöneticileri ve Uzmanları Derneği), eğitimimiz için çok önemli gördüğü 2012 tarih ve 6287 sayılı 12 Yıllık Zorunlu Eğitim Kanunu ile sistemde yapılması öngörülen düzenlemelerin düzenli olarak hayata geçmesine ve işletilmesine yardımcı olmak üzere bir dizi çalıştayla uzman eğitimciler kitlesinin görüşleriyle katkıda bulunmuştur. Ön hazırlıkların yapılmasını izleyerek 13 Mart 2013’te 6 çalıştay halinde toplanan “Zorunlu Genel Orta Öğretim için Yapısal Düzenleme Çalıştayı” raporlarını hazırlamıştır. Yine, gerekli ön hazırlıkların yapılmasından sonra 24 Mayıs 2013’te “Meslek Eğitimi ve Teknik Öğretim için Zorunlu Örgün veya Yaygın Ortaöğretimde Yapısal Düzenleme Çalıştayı 5 ayrı çalıştay halinde çalışarak raporlarını hazırlamıştır. 

EYUDER, bu defa da, Türkiye’de Başkanlık Sistemine geçiş öncesinde ülkemizin en hayati konularından olan Meslek Eğitimi ve Teknik Eğitim (ME+TE) üzerinde bir strateji çalışması ve sistem bütünlüğü içersinde ME+TE alt sisteminin çalışma hayatı ile uyumlu işletilmesi öncelikli bir model çalışmasının yapılmasına ihtiyaç duymaktadır.

İhtiyaçlara uygun çözümleri getiren bir strateji ve ME+TE (Meslek Eğitimi ve Teknik Eğitim) modeli ile hem Türkiye'nin yüksek katma değerli imalât ile hızlı kalkınma ihtiyaçları, hem ekonominin "İlk kademe işgücü ve orta kademe işgücü" (tekniker, yüksek tekniker) talebi, hem de toplumdaki meslek eğitimine denk geçerli belge kazanma talebi buluşturulmaktadır. Bütçe kısıtlılığı dikkate alınarak, eğitim sistemimizin bu alt-sisteminin; eldeki imkân ve kaynakları da değerlendirilerek yeniden düzenlenmesi ve etkin işleyiş kurallarına kavuşturulması amaçlanmaktadır. Meslek eğitimini bitirenlerle birlikte belgesiz işçi kabulüyle çalışmakta olanların da uygulamalı-beceri sınavlarına girerek seviyelerine uygun “Meslek Ehliyet Belgesi” almaları işverene herhangi bir külfet yüklemeksizin sağlanmalıdır. 2 yılda 2 milyon kişinin “Piyasa Meslek Ehliyet Belgesi” sınavlarına başvurusu MEB ve MYK işbirliğiyle karşılanması düzenlenmelidir. Eğitim camiasında mevcut deneyim ve eğitimbilim birikimi değerleneceği için hızla işleyecek modelin kıymetinin 3-sene içinde ortaya çıkması için tedbirler geliştirilmeli ve piyasa talebiyle uyumlu meslek eğitimi talebi toplumda yükseltilmelidir.

Varolan Durumdan Kaynaklı Sorunlar

1.   Yanlış kararlar sonucu eğitimi toplumdan ve ekonomiden koparan, ülkemizin insangücünü “vasıfsız ucuz işçi” yönünde indirgeyen, yükseköğrenim kapısına yığan ve/veya yurtdışına yönelten tüm eğitim ve istihdam uygulamalarının düzeltilmesine olan ihtiyaç devam etmektedir. Bu sebeple, ME+TE alt-sistemi için hem Türkiye piyasaları meslek standartları ile uyumlu, hem de AB Çerçeve belgelerine atıfla işleyecek bir model ihtiyacı

2.   Özellikle 1997’den bu yana, eğitim sisteminin bütünlüğü ve özellikle meslek eğitimi ve teknik öğretim-eğitim düzeni bozulmuş olduğundan, dershanecilik piyasası ortaokul düzeyine de inmiş, eğitimin sonuçlarını yurt-içinde ölçme-değerlendirme düzeni korunamamıştır. Ölçme-değerlendirmeden beklenen kanaat oluşturma işlevi PISA'ya geçmiştir.  PISA, aynı zamanda, ILO Anlaşmasında göre 15 yaşında çalışma hakkı kazanacak olan gençlerin işgücü piyasasına katılım öncesi durumunu ölçen uluslararası kısmî bir sınavdır. Buradan çıkan sıralama, ülkelerin işgücü niteliğinin de bir sıralaması mahiyetindedir. Diğer yandan, yurt-içinde ölçme-değerlendirme düzeni aşama aşama kaldırılmış, kurul kararları ve aflarla ilerleyen çağ nüfusları söz konusudur. Geliştirilmemiş yetenek ve ölçülmemiş nitelikleriyle tüm çağ nüfusu YÖK-ÖSYM kurallarıya hedefsiz, dershaneler piyasası ile istismar edilen, MEB dışında bu tür eğitim görüntülü etki alanları ve okul ortamları etkili faaliyete zaman ayırmadığı için internet oyunları ve medya tesiri altında bir ortaöğretim gençliği tehlikesi bulunmaktadır. Gelenekli yapısının sarsılamayan yanları, ana-baba-veli dikkati ve iyi öğretmenlerin bireysel ilgisi ile sistem yürümeye çalışmaktadır. Öğrenciyi tek giriş sınavına mecbur olmaktan kurtaracak ME+TE’de çift belge (diploma ve meslek ehliyet belgesi) düzeni ile çalışma hayatına esnek çıkışların önünün açılması bir ihtiyaçtır. Hazırlanacak Sistem bütünlüğü içinde ME+TE Stratejisi, modeli ve ayrıntılı eylem planı ile düzene bağlanmış, meslekte ehliyet düzeyini ölçen, piyasalarda geçerli, MEB-MYK-Piyasa Temsilcileri ortak “Piyasa Meslek Ehliyet Belgeleri" kazandırabilmeli ve istihdama yöneltebilmelidir.

3.   Toplumdaki eğitimle ilgili olumsuz yargıların birçoğu, yükseköğretime girişte YÖK-ÖSYM’nin 15 sene boyınca meslek okullarına uyguladığı katsayı engeli ile oluşup iş piyasasına yayıldığı gözden kaçırılmamalıdır. Diğer yandan, genel liselerin kapılarının kapatılması ve öğrencilerin zorla belli okullara ve meslek liselerinde parallel programlara kaydedilmesiyle de bu yargılar artmıştır. Bunu fırsat bilenler büyük bir dershaneler piyasasını işleterek, hem eğitimi aksatmış, hem liselerden sonra ortaokulları da sınav endişesi ile dışarıdan sarmak istemiş, hem de öğrenci ve aile psikolojilerine ve bütçelerine zarar vermişlerdir. Kesintisiz temel-eğitim uygulaması ile tek-tipleştirilmiş programdan çıkanların hepsinin birden tek-tip bir lise giriş sınavına zorlanmaları, lisedeki bunalımı, ortaokula indirmiştir. Bütün düzenlemelere rağmen dershanecilik çeşitli adlar altında devam etmektedir. Anayasaya aykırı bir şekilde Genel Liselerin kaldırılarak Anadolu Lisesi nam bir okul türünün esas kılınması, Anadolu Liselerinin sınavla öğrenci almaya başlamaları ve giremeyen öğrencilerin eski lise binaları verilen Mesleğe ya da İmam-Hatip’e yöneltilmesi ile bunalım artmıştır. Bu dururmu düzeltmenin yolu, öğrencinin ortaokulda kendi eğilimlerinin farkına varmasına yardımcı olmak ve tekrar gerekli rehberlik hizmetlerini vermeye başlamaktır. Hazırlanacak ME+TE Strateji ve Modeli, 2012’de çıkarılan 6287 sayılı Kanun’un ilgili maddelerinin işletilmesi ile, çekirdek müfredat yanında öğrencilerin yeteneklerine ve isteklerine göre seçmeli derslerle ortaokulda kendilerini geliştirmeye başlamaları ve birikimlerini saydırmak sûretiyle demokratik yönelme haklarını kullanmaları düzenine işlerlik kazandırmalıdır.

Sistem Bütünlüğü içinde Çözümü Beklenen Sorunlu Noktalar

Buna göre; EYUDER’in 2013 yılından itibaren gündemde tuttuğu Eğitim Uzmanları Çalıştaylarına göre ME+TE’de ihtiyaç duyulan yapısal düzenleme ve çözümleme görevleri şu noktalarda toplanmaktadır: 

1.      Teknik Liseleri Meslek Liselerinden ayırmak ve girişi sınavlı yapmak, 

2.      Meslek Lisesi + MEM'i birleştirip fen-kültür dersleri için iki hafifletilmiş program seçeneği getirmek, 

3.      Çıraklık düzenini zorunlu eğitim içinde işler ve etkin kılmak, 

4.      OSB Meslek Lisesi ve OSB Teknik Lisesi projelerini hızla uygulamaya geçirmek, 

5.      Hazır olan çekirdek ve dal(lar)ın modüllü eğitimi ile "Meslek Ehliyet Belgesi" düzenine geçmek, 

6.      Bu belgelerle işe yerleştirmeye öncelik tanımak (İŞKUR Politikasında / Kanununda değişiklik ile vasıfsız işçi istihdamı yerine meslek belgelilerin istihdamını öne almak) 

7.      Meslek Ehliyet Belgesi ile ülkedeki iş imkânları ve işe girişleri duyuran haber, bilgilendirme, kamu spot'u vb. hazırlamak,

8.      Meslek Eğitimi ve Teknik Eğitim’in alt yapısının ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi kapsamınında, ulusal ve uluslararası proje ve protokollerin artırılmasını sağlamak,

9.      Meslek Eğitimi ve Teknik Eğitimin kurumsal kalitesinin gerek dış değerlendirme için MEB, gerekse iç değerlendirme için okullara, değerlendirme ölçütlerini oluşturarak sürekli izleme ve geliştirme sağlamak,

10.   Meslek Eğitimi ve Teknik Eğitime halkın dikkatinin çekilmesi ve meslek eğitimine algının olumlulaştırılması için, sosyal medyanın, yazılı ve görsel basının kullanılmasını sağlamak, yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası sergi ve fuarları artırmak,

11.   Meslek Eğitimi ve Teknik Eğitimle ilgili MEB, MYK, TİKA, TUBİTAK, KOSGEB, İŞKUR, OSB, Kalkınma Bakanlığı, Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında işbirliğini geliştirmek,

12.   Meslek Eğitimi ve Teknik Eğitimle ilgili MEB, Kalkınma Bakanlığı, MYK, TİKA, TUBİTAK, KOSGEB, İŞKUR, OSB Üst Danışma Kurulu işbirliği yaparak, Meslek ve Teknik Eğitim Üst Kurulu aracılığıyla, 2030’ların üst çerçevelerini oluşturacak Eğitim-İstihdam Uzgörü/Vizyon Belgelerini hazırlamak.

Çözümler için Temel Bilgi ve Dayanaklar

1.   Okul ve meslek alanı açılmasında; sanayi bölgeleri, tarım ihtiyaçları dikkate alınarak başlanmasına rağmen ME+TE'yi yayalım düşüncesi ile her yere ulaştırılmaya çalışıldı (şimdiki üniversite açma gibi). Hazırlanmış alan programlarından en uygun olanlar oralarda başlatıldı. Kız Teknik ve Meslek okulların kapatılması, talebi azalttı. 1997 sonrası birçok program etüdsüz kapatıldı. Sanayinin yer ve yapı değiştirmesi de okullar ile ekonominin uzaklaşmasında etkili oldu. Şimdi, yeniden taranıp bir kısım Sanayi Meslek Lisesinin MEM'lerle birleştirilmesi, bir kısmının kapatılıp gerekli programların "Çok Amaçlı Lise" yapısı içine alınması, bazı yerlerde de OSB gibi, Ticaret Odaları ve ilgili bakanlıkların işbirliğiyle, istihdama dayalı pilot proje okullarının açılması gibi yeni yaklaşımlar yararlı olabilir. 

2.   Sanayi çok düzensiz yayıldığı için yeni bir etüd gerekmektedir. İlk önce OSB ve KSS bölgelerine yakın okulların programlarını karşılaştıralım: Meslek Liselerinden mezunlar, piyasada belge geçerliliği olmadığı ve İŞKUR vasıfsız işçi istihdamını öne aldığı için, istihdam karşısında arz fazla görünüyor. Teknik Liselerden ise "Orta Kademe İşgücü / Tekniker) arzı çok az, piyasanın talebi ise fazla. Bu durumun 1997'den beri, Türkiye'yi sadece belli genel – basit matematik, basit İngilizce, bilgisayar okur-yazarlığı gibi – nitelikler kazanmış vasıfsız ucuz işgücü ülkesi olmaya yöneltme eğilimi ile gelen Dünya Bankası projeleri ile ilgili olduğunu hatırlamalıyız. 

3.   2012'de çıkan "12 Yıllık Zorunlu Eğitim Kanunu" Türkiye’nin yönelme ve meslek edinme ihtiyaçlarına çok uygun bir yapı getirmektedir. Bu Kanun’un aşağıdaki maddelerine uygun olarak işletilmesini gözeterek hazırlanacak ME+TE Strateji Belgesi ve Modeline uygun olarak uygulamaya geçirilmesi gereklidir:

a)   "Okul başarı ortalaması" ve "basamaklı seçmeli dersler birikimli puanı" ile istediği liseye demokratik bir yöntemle yönelme düzeni, 

b)  Öğretmenin değerini ve yetkisini arttırıcı bir politika, 

c)   Ölçme - değerlendirmenin kendi kademesi içinde bitirme imtihanları olarak yapılması, 

d)  Genel ölçme – değerlendirmenin, yurtdışı verilerin eline bırakılmaması, birkaç son  sınıf  bitirme  dersinin sınavının MEB merkezden yapılarak ülke geneli değerlendirme verileri elde edilmesi, 

e)   Meslek Ehliyet Belgesine ve diplomaya değer kazandırılması, 

f)   Zorunlu eğitimde "genel lise", "meslek lisesi" ve "imam-hatip lisesi"ne geçişlerinin "okul başarı ortalaması" ve "basamaklı seçmeli dersler birikimli puanı" ile istediği liseye olması, 

g)  Zorunlu eğitimde, zor ilave programlı liselerin (Fen lisesi, Teknik lise...) sınavla giriş olması, 

h)  Sanat, kültür ve spor derslerinin etkin hale getirilmesi, 

i)    Meslek Yüksek Okulları ve Teknik Yüksek Okulların "yurt içi talebe yönelik olarak) YÖK dışında MEB yetkilendirmesi ile MEB; odalar, vakıflar, belediyeler tarafından açılabilmesi sağlanmaktadır.

4.   Mezunların, MEB e-mezun veri tabana işlenerek, uygun ve yerinde istihdam ve okul - öğretmen başarısının ölçülmesi bakımından kullanılmasına öncelik verilmelidir. MEB e-mezun veri tabanı, Sanayi Bakanlığı ve TÜİK veri tabanına da bağlanılması sağlanmalıdır. (İlişkili kurul ve bakanlıklara da katkı için yetkilendirme yapılabilir).

5.   Uygulamadan çıkan önemli bir ihtiyaç olarak; çıraklık (MEM) ve Meslek Liseleri için iki “hafifletilmiş fen-matematik-kültür dersleri müfredatı,” ders saati tasarrufu sağlar. Bu saatler yerine meslek derslerinin uygulama-temrin saatlerinin mutlaka yapılması ve tamamlanması gerekli alıştırma saatleri arttırılması ve bu amaçla daha fazla eğitmen yardımı alınması da gündeme getirilmelidir.  

6.   Buna karşılık, fırsat eşitliğini ve toplumsal adaleti sağlamak üzere, sınavla girilen liseler daha ağır müfredatlı olmalıdır. Teknik liselerde, sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli orta kademe işgücünü sağlayacak düzeyde sınavlı giriş, uygulamalı beceriler ve mevcut kültür müfredatı devam etmelidir.

Yukarıda değinilen ihtiyaçların karşılanması için ortaya getirilecek strateji ve sistem bütünlüğü içerisinde ME+TE eğitim modelinin okula devamsızlıkları azaltıp, meslek eğitimini dahada cazip hale getirmesi hedeflenmektedir.

 

16.07.2018

Dr. Âdem ÇİLEK

EYUDER Genel Başkanı

 
 

Not :EYUDER ME+TE Eğitim Yönetimi Modeli ( ME+TE EĞİTİMYÖNETİMİ MODELİ: İstihdama Yönelik ve Yükseköğretime Açık Meslek Eğitimi ve Teknik Eğitim ) Raporunu PDF Tam Metin İndirmek İçin TIKLAYINIZ

 

 

“EĞİTİMİN GELECEĞİNDİR” Proje Açılışı Yapıldı

06.04.2021 - 00:00

“EĞİTİMİN GELECEĞİNDİR” Proje Açılışı Yapıldı [...]

UEDFOR 2021 EDİRNE İÇİN İŞ BİRLİĞİ PROTOKOLÜ İMZA...

11.03.2021 - 00:00

EĞİTİMDE DÖNÜŞÜM TRAKYA'DAN BAŞLIYOR -UEDFOR 2021 [...]

İSPANYA KISA DÖNEM GÖNÜLÜLÜK KATILIMCI LİSTESİ AÇ...

04.03.2021 - 00:00

İSPANYA KISA DÖNEM GÖNÜLÜLÜK SONUÇLARI AÇIKLANDI [...]

Engelsiz Bilişim Köprüsü 2 Gönüllülük Projesi

01.03.2021 - 00:00

Antalya 14 günlük gönüllülük projesi [...]

ÇOK OKUNANLAR

HaberlerUEDFOR 2021 EDİRNE İÇİN İŞ BİRLİĞİ PROTOKOLÜ İMZALANDI

EĞİTİMDE DÖNÜŞÜM TRAKYA'DAN BAŞLIYOR -UEDFOR 2021 [...]

11.03.2021 - 00:00

HaberlerEngelsiz Bilişim Köprüsü 2 Gönüllülük Projesi

Antalya 14 günlük gönüllülük projesi [...]

01.03.2021 - 00:00

HaberlerME+TE EĞİTİM YÖNETİMİ MODELİ

EYUDER (Eğitim Yöneticileri ve Uzmanları Derneği), eğitimimiz için çok önemli g [...]

23.02.2021 - 00:00

ETKİNLİK TAKVİMİ